BİDGE YAYINLARI

Kitap Listesine Dön
Türkiye’de Ekonomi Politikalarının Sınavı: Enflasyon, Cari Denge ve Finansal İstikrar

Türkiye’de Ekonomi Politikalarının Sınavı: Enflasyon, Cari Denge ve Finansal İstikrar

Editör: FUAT LEBE

ISBN: 978-625-8567-62-5

Yayın Tarihi: 25.12.2025

Dil: Türkçe

DOI: https://doi.org/10.70269/N9MGKJ4TCQ61

Abstract

Bu çalışma Türkiye ekonomisinin temel makroekonomik sorunları olan enflasyon, cari denge ve finansal istikrar konularını çeşitli perspektiflerden ele alan kapsamlı bir analiz sunmaktadır. Türkiye'nin sürdürülebilir ekonomik büyümesi için beşerî kalkınma, ekonomik çeşitlendirme ve yenilenebilir enerji tüketiminin önemli olduğu vurgulanmıştır. Analizlerde ARDL, Granger nedensellik gibi ekonometrik yöntemler kullanılarak, beşerî kalkınma endeksi (HDI), ticareti çeşitlendirme endeksi (TDI) ve yenilenebilir enerji tüketiminin gayrisafi yurt içi hasıla (GSYİH) üzerinde pozitif etkileri olduğu ortaya konmuştur. Ayrıca, Türkiye-AB mali yardımları, ekonomik büyümeye olan etkisi açısından RALS yöntemlerle analiz edilmiş, yardımların ekonomik büyüme ile tek yönlü nedensellik ilişkisi bulunduğu belirlenmiştir. Türkiye sanayi sektörünün ekonomik büyüme ve istihdam içindeki payında bir gerileme görülmekte; yüksek ve dalgalı enflasyon ortamının sanayide yatırım ve üretim performansını olumsuz etkilediği belirtilmektedir. Petrol fiyatlarının TÜFE ve ÜFE üzerindeki etkisi de analiz edilmiş, petrol şoklarının fiyatlar genel seviyesini artırdığı ve özellikle üretici fiyatlarında maliyet itici enflasyonun ortaya çıktığı sonucuna varılmıştır. Cari açığın finansmanında yabancı doğrudan yatırımların önemli rolü üzerinde durulmuş, Türkiye'deki yatırımları etkileyen faktörler ve yapısal kırılmalar Bai-Perron yöntemiyle incelenmiştir. Ayrıca, Türkiye'de döviz kuru şokları ihracatın ürün ve pazar bileşimi üzerindeki etkileri detaylı bir şekilde analiz edilmiş, kur şoklarının ihracat üzerinde karmaşık etkiler yarattığı ifade edilmiştir. Kitap ayrıca finansal kriz türleri, kripto varlıkların finansal sistemdeki yeri, borç tuzağı ekonomisi, kirleten öder stratejisinin makroekonomik analizleri, sürdürülebilir kalkınmanın yeni bakış açıları, çevre vergileri, refah devletinde vatandaşlık hakları, sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralaması ve İstanbul’un üretim yapısı gibi geniş makroekonomik ve sosyal politika başlıklarını içermektedir. Makale ve incelemelerde Türkiye'nin bölgesel farklılıkları, sektörel yapısı, hizmetler sektörü, tarım, sanayi ve inşaat gibi temel alanlardaki değişkenlikler, ayrıca çevre politikaları ve sosyal güvenlik uygulamaları da detaylandırılarak Türkiye ekonomisinin çok boyutlu ve dinamik yapısı ortaya konmuştur. Politika önerileri arasında beşerî sermaye yatırımlarının artırılması, ekonomik çeşitlendirme politikalarının desteklenmesi, sürdürülebilir enerji projelerinin teşviki, sosyal devletin geliştirilmesi ve çevresel vergilendirme araçlarının etkin kullanımı sayılabilir. Sonuç olarak Türkiye ekonomisinin mevcut yapısal, sosyal ve çevresel sorunlarının çözümüne yönelik bütüncül, çok disiplinli politikaların gerekliliği vurgulanmaktadır.
This comprehensive study addresses Turkey's fundamental macroeconomic issues including inflation, current account balance, and financial stability from various perspectives. It emphasizes the crucial role of human development, economic diversification, and renewable energy consumption in achieving sustainable economic growth in Turkey. Using econometric methods such as ARDL and Granger causality tests, the research demonstrates the positive impacts of the Human Development Index (HDI), trade diversification index (TDI), and renewable energy consumption on Turkey's Gross Domestic Product (GDP). The study also analyzes Turkey-EU financial aid effects on economic growth with RALS methodologies, identifying a unidirectional causality from aid to growth. Notably, Turkey's industrial sector faces a decline in GDP and employment share, negatively influenced by volatile and high inflation. The impacts of oil prices on consumer and producer price indices reveal cost-push inflation phenomena. Foreign direct investments and their influencing factors in financing the current account deficit are examined using Bai-Perron's multiple structural break approach. Additionally, the effects of real effective exchange rate shocks on export composition and resilience are scrutinized. The book further delves into financial crisis types, the role of cryptocurrencies in Turkey's financial system, the debt trap economy, pollutant-pays principle analyses, new views on sustainable development, environmental taxes, welfare state's citizenship rights, socio-economic rankings, and Istanbul's economic production profile. Regional disparities across Turkey's sectors including services, agriculture, and construction are detailed, along with environment policies and social security system evaluations. Policy recommendations stress boosting human capital investment, promoting diversification, supporting sustainable energy projects, enhancing social welfare structures, and implementing effective environmental taxation. Overall, the work highlights the necessity for integrated and multidisciplinary policies to address Turkey’s structural, social, and environmental challenges for sustainable development.
Anahtar Kelimeler
enflasyon cari denge finansal istikrar ekonomik çeşitlendirme yenilenebilir enerji

İçerik

Tablo verileri için sağa-sola kaydırınız.
BEŞERİ KALKINMA, EKONOMİK ÇEŞİTLENDİRME VE YENİLENEBİLİR ENERJİ TÜKETİMİNİN GSYİH ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ
ORHAN ŞANLI

ORHAN ŞANLI

1 - 28

TÜRKİYE-AB İLİŞKİLERİNDE MALİ YARDIMLARIN EKONOMİK BÜYÜMEYE ETKİSİ
NERGİS TOSUN

NERGİS TOSUN

29 - 68

CEREN PEHLİVAN

CEREN PEHLİVAN

29 - 68

SANAYİ SEKTÖRÜNÜN GSYH VE İSTİHDAM İÇİNDEKİ AĞIRLIĞI
FİKRET KARTAL

FİKRET KARTAL

69 - 86

Petrol Fiyatlarının Tüketici Fiyat ve Yurt İçi Üretici Fiyat Endesklerine Etkisi
ERHAN ORUÇ

ERHAN ORUÇ

87 - 113

TÜRKİYE’DE ASGARİ ÜCRET ENFLASYON İLİŞKİSİ
ERHAN ORUÇ

ERHAN ORUÇ

114 - 141

GIDA ENFLASYONU VE PARA POLİTİKASI DİNAMİKLERİ: BRICS ÜLKELERİ VE TÜRKİYE İÇİN BİR ANALİZ
MEHMET BÖLÜKBAŞ

MEHMET BÖLÜKBAŞ

142 - 169

KEMALETTİN AĞIZAN

KEMALETTİN AĞIZAN

142 - 169

TÜRKİYE’DE CARİ AÇIĞIN FİNANSMANINDA YABANCI DOĞRUDAN YATIRIMLARIN ROLÜ: YABANCI DOĞRUDAN YATIRIMLARI ETKİLEYEN FAKTÖRLER
DİLEK USANMAZ

DİLEK USANMAZ

170 - 212

BİLGE ÇİPE

BİLGE ÇİPE

170 - 212

TÜRKİYE’DE DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM GİRİŞ VE ÇIKIŞLARINDA YAPISAL KIRILMALARIN BELİRLENMESİ: BAI–PERRON YAKLAŞIMI
ÖMER UĞUR BULUT

ÖMER UĞUR BULUT

213 - 245

REEL EFEKTİF DÖVİZ KURU ŞOKLARI VE İHRACATIN DAYANIKLILIĞI: TÜRKİYE’DE ÜRÜN VE PAZAR YOĞUNLAŞMASI, İHRACATÇI TABANI VE TEKNOLOJİ DÜZEYİ ÜZERİNDEN BİR İNCELEME (2013–2023)
SELİM SÜLEYMAN

SELİM SÜLEYMAN

246 - 289

FİNANSAL KRİZLER: TÜRLERİ, SEBEPLERİ VE SONUÇLARI
LEVENT ŞAHİN

LEVENT ŞAHİN

290 - 300

DİLEK KUTLUAY-ŞAHİN

DİLEK KUTLUAY-ŞAHİN

290 - 300

TÜRKİYE FİNANSAL SİSTEMİNDE KRİPTO VARLIKLARIN YERİ: YAPISAL BİR SWOT ANALİZİ
RANA SEMİHA GÜLLÜ

RANA SEMİHA GÜLLÜ

301 - 325

UFUK ALKAN

UFUK ALKAN

301 - 325

BORÇ TUZAĞI EKONOMİSİ: KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM VE MAKROEKONOMİK BAĞIMLILIK
DUYGU YÜCEL

DUYGU YÜCEL

326 - 354

KİRLETEN ÖDER STRATEJİSİNİN SEÇİLMİŞ MAKRO İKTİSADİ DEĞİŞKENLERLE ANALİZİ: OECD ÖRNEĞİ
BURAK SEYHAN

BURAK SEYHAN

355 - 385

NAZLI SEYHAN

NAZLI SEYHAN

355 - 385

SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMANIN YENİDEN DÜŞÜNÜLMESİ: TÜRKİYE BAĞLAMINDA YAPISAL, YEŞİL VE DİJİTAL DÖNÜŞÜM
SEYİT ALİ MİÇOOĞULLARI

SEYİT ALİ MİÇOOĞULLARI

386 - 399

ÇEVRE VERGİLERİ
GÜLBAHAR ATASEVER

GÜLBAHAR ATASEVER

400 - 415

REFAH DEVLETİNDE VATANDAŞLIK HAKKI: “GARANTİ EDİLMİŞ MİNİMUM GELİR”
İBRAHİM ATTİLA ACAR

İBRAHİM ATTİLA ACAR

416 - 445

İBRAHİM ACAR

İBRAHİM ACAR

416 - 445

SOSYO EKONOMİK GELİŞMİŞLİK SIRALAMASI: SEÇİLMİŞ YAŞAM KALİTESİ GÖSTERGELERİ İSTANBUL İLİ ANALİZİ
BURCU KILINÇ SAVRUL

BURCU KILINÇ SAVRUL

446 - 471

MESUT SAVRUL

MESUT SAVRUL

446 - 471

İSTANBUL’UN ÜRETİMİNİN DEĞERİNİN BÜYÜKLÜĞÜ VE UYGULANMASI GEREKEN EKONOMİ POLİTİKALARI
BURCU KILINÇ SAVRUL

BURCU KILINÇ SAVRUL

472 - 511

MESUT SAVRUL

MESUT SAVRUL

472 - 511